Cập nhật:
Theo nguyên tắc chung của động cơ 3 pha, nối sao: chụm ba đầu U2, V2, W2 lại, cấp nguồn vào U1, V1, W1. Đấu tam giác: nối U1–W2, V1–U2, W1–V2 rồi cấp nguồn vào U1, V1, W1. Lưới 380 V: động cơ ghi 380/660 V đấu tam giác, động cơ ghi 220/380 V đấu sao. Khi thiết kế điện chọn khởi động sao – tam giác, động cơ đề máy ở sao rồi chuyển sang tam giác; chỉ động cơ nhãn 380/660 V mới làm được cách này trên lưới 380 V.
Bài viết đọc lần lượt: vì sao phải giảm dòng khởi động, nguyên lý sao – tam giác, cách đọc nhãn động cơ, mạch động lực, các lỗi đấu nối và khi nào dùng khởi động mềm hoặc biến tần. Cách khởi động cho từng máy chọn theo thiết kế điện của công trình.
1) Vì sao phải giảm dòng khởi động
Động cơ 3 pha khởi động trực tiếp kéo dòng cao hơn dòng làm việc nhiều lần trong lúc đề máy; với động cơ lớn, dòng này có thể làm sụt áp lưới nội bộ. Mỗi máy dùng aptomat riêng và rơ le nhiệt đặt theo dòng định mức ghi trên nhãn động cơ khi đấu trực tiếp (trong mạch sao – tam giác xem mục 5); cỡ dây và aptomat do thiết kế điện chọn.
Theo nguyên lý chung, sao – tam giác giảm dòng bằng cách cho động cơ đề máy khi mỗi cuộn dây chỉ nhận điện áp pha: dòng khởi động lấy từ lưới còn khoảng 1/3 so với đấu trực tiếp, đổi lại mô-men khởi động cũng còn khoảng 1/3. Với bơm ly tâm, tải tăng dần theo tốc độ quay nên mức mô-men này thường đủ để đề máy.
2) Nguyên lý sao – tam giác
Sao – tam giác là đổi cách nối 3 cuộn dây stato: ở sao (Y), mỗi cuộn nhận điện áp pha 220 V; ở tam giác (Δ), mỗi cuộn nhận điện áp dây 380 V. Động cơ đề máy ở sao, lên gần tốc độ định mức thì bộ điều khiển chuyển sang tam giác để chạy đủ công suất.
Chế độ sao chỉ dùng lúc khởi động. Chạy lâu ở sao thì mô-men chỉ còn khoảng 1/3, bơm thiếu cột áp mà động cơ dễ quá nhiệt.
Cần tư vấn chọn máy cho đúng việc? Gọi hoặc nhắn Zalo để được hỗ trợ.
3) Đọc nhãn động cơ: 380/660 V mới đấu được sao – tam giác
Chỉ động cơ ghi nhãn 380 V/660 V (Δ/Y) mới dùng được khởi động sao – tam giác trên lưới 380 V, vì khi đó chế độ chạy chính thức là tam giác 380 V. Động cơ ghi 220 V/380 V (Δ/Y) trên lưới 380 V phải đấu sao để chạy; nếu đem đấu sao – tam giác, lúc chuyển sang tam giác mỗi cuộn dây phải chịu 380 V thay vì 220 V và động cơ sẽ cháy.
Nhãn động cơ cũng ghi hai giá trị dòng định mức tương ứng hai cách đấu; ghi lại giá trị ở chế độ chạy thực tế để cài rơ le nhiệt và theo dõi vận hành, cách dùng số liệu này xem bài đọc dòng điện biết bơm chạy non tải hay quá tải. Động cơ 1 pha không dùng sơ đồ này.
4) Mạch động lực và cài đặt thời gian chuyển
Tủ sao – tam giác dùng 3 công tắc tơ (chính, sao, tam giác), 1 rơ le thời gian và 1 rơ le nhiệt; công tắc tơ sao và tam giác phải khóa chéo lẫn nhau cả bằng điện lẫn cơ khí. Thời gian chuyển từ sao sang tam giác cài theo thời gian động cơ lên gần đủ tốc độ; chuyển khi động cơ chưa đủ tốc độ sẽ tạo cú giật dòng lớn.
Chọn đấu trực tiếp, sao – tam giác, khởi động mềm hay biến tần cho từng công suất là việc của thiết kế điện công trình, dựa trên dòng khởi động và khả năng chịu sụt áp của lưới.
5) 4 lỗi đấu nối gây cháy động cơ
Lỗi thứ nhất là đấu sao – tam giác cho động cơ 220/380 V như đã nói ở mục 3. Lỗi thứ hai là đấu sai thứ tự đầu dây U1-V1-W1/U2-V2-W2 ở công tắc tơ tam giác: từ trường đảo, động cơ giật mạnh khi chuyển chế độ và có thể quay ngược.
Lỗi thứ ba là cài rơ le nhiệt sai giá trị. Khi đấu trực tiếp, rơ le nhiệt đặt theo dòng định mức ghi trên nhãn; trong mạch sao – tam giác, rơ le nhiệt thường đặt trên nhánh dây vào cuộn, dòng qua nó nhỏ hơn dòng dây nên phải cài theo dòng cuộn chứ không theo dòng ghi trên nhãn. Lỗi thứ tư là mất một pha (đứt cầu chì, lỏng cọc đấu) làm động cơ chạy 2 pha và nhanh cháy; tủ bơm cần có bảo vệ mất pha. Cách đọc điện áp và công suất của bơm xem bài công suất, lưu lượng, cột áp, điện áp của máy bơm.
6) Khi nào nên bỏ sao – tam giác, dùng khởi động mềm/biến tần
Sao – tam giác vẫn có cú giật dòng lúc chuyển chế độ. Khởi động mềm tăng điện áp từ từ nên đề máy mềm hơn; biến tần điều chỉnh được tốc độ quay, hợp khi nhu cầu lưu lượng thay đổi theo giờ. Hệ chạy theo áp suất thì nên dùng biến tần hoặc rơ le áp suất thay vì đóng cắt trực tiếp liên tục, vì số lần khởi động cao làm động cơ nhanh hỏng.
Cách chọn bơm cho hệ chạy liên tục xem bài bơm trục ngang cho hệ nước làm mát.
Báo giá bơm trục ngang
Giá từng model thay đổi theo thời điểm; anh/chị gọi 0966958320 hoặc xem trang sản phẩm để nhận báo giá.
Bơm trục ngang 3 pha cần tính cách khởi động
Ví dụ ba model 3 pha trên web; đọc điện áp trên nhãn động cơ thực tế trước khi chọn sao hay tam giác.
- Redpump CM50-200/11 — 11 kW, 3 pha 380 V, cột áp tối đa 57,5 m, họng hút/xả DN65/DN50.
- Redpump CM65-160/15 — 15 kW, 3 pha 380 V, cột áp tối đa 42 m, họng hút/xả DN80/DN65.
- Redpump CM80-160/22 — 22 kW, 3 pha 380 V, cột áp tối đa 44 m, họng hút/xả DN100/DN80.
Câu hỏi thường gặp
Khi nào đấu sao, khi nào đấu tam giác?
Xem nhãn động cơ: điện áp lưới bằng số nhỏ trên nhãn thì đấu tam giác, bằng số lớn thì đấu sao. Động cơ 380/660 V ở lưới 380 V đấu tam giác; động cơ 220/380 V ở lưới 380 V đấu sao.
Cách nối sao và đấu tam giác trong hộp đấu dây?
Nối sao: thanh nối chung ba cọc W2, U2, V2. Đấu tam giác: ba thanh nối theo cặp U1–W2, V1–U2, W1–V2. Cả hai cách, ba dây nguồn đều vào U1, V1, W1.
Động cơ nhỏ có cần đấu sao – tam giác không?
Tùy thiết kế điện của công trình: đấu trực tiếp được hay không phụ thuộc dòng khởi động so với khả năng của lưới. Mỗi máy dùng aptomat riêng, rơ le nhiệt đặt theo dòng định mức ghi trên nhãn khi đấu trực tiếp; cỡ dây và aptomat do thiết kế điện chọn.
Động cơ đang chạy sao – tam giác bị giật mạnh lúc chuyển chế độ, vì sao?
Thường do rơ le thời gian cài quá ngắn nên động cơ chưa đủ tốc độ, hoặc đấu sai thứ tự đầu dây ở công tắc tơ tam giác. Kiểm tra lại thời gian chuyển và sơ đồ đầu dây.
Làm sao biết bơm đang quay đúng chiều?
Nhìn dấu mũi tên trên thân bơm và bấm chạy thử tức thời để xem chiều quay quạt động cơ. Quay ngược thì đảo hai trong ba pha nguồn vào; bơm quay ngược cho lưu lượng rất thấp mà khó nhận ra.
Có thể dùng một tủ sao – tam giác cho hai bơm luân phiên không?
Không nên dùng chung mạch động lực; mỗi bơm một bộ khởi động và bảo vệ riêng, dùng chung phần điều khiển luân phiên.
Dây nguồn cho mạch sao – tam giác có gì khác đấu trực tiếp?
Từ tủ ra động cơ cần 6 dây (2 đầu mỗi cuộn) thay vì 3 dây. Cỡ dây do thiết kế điện chọn theo dòng định mức và chiều dài tuyến cáp.
Liên hệ tư vấn bơm 3 pha
Công ty TNHH Thương mại và Công nghiệp Trung Kiên cung cấp máy bơm trục ngang 3 pha đủ dải công suất, tư vấn chế độ khởi động theo lưới điện thực tế. Hotline 0966.958.320 (Mr Thành). VP HN: Ngõ 196, Đường Thạch Bàn, Long Biên, Hà Nội · VP HCM: 484/5 KP62, An Phú Đông, Quận 12, TP.HCM. 2 kho HN & HCM, giao toàn quốc.